Enver Paşa Tasvirli Taş Baskı Fes Etiketi
Çekoslavakya Üretimi -1915
Ebat: 11,5 x 25,5 cm
Osmanlı İmparatorluğunu son döneminde henüz Feshane’nin üretime başlamadığı ve matbaa sanatlarının gelişmediği dönemlerde
batıdan ithal edilen fes kutularının üzerindeki yüksek görselliğe sahip taşbaskı etiketlerdir.
Bu resimleme, dönemin tekniğini zorlayan, günümüzde bile yakalanması zor olan bir özen ve titizlikle yapılmıştır.
Genellikle düzineler halinde birbirine geçirilmiş olan fesler kutulara yerleştirilir, kutuların üzerine de üretici firmaların birbirinden ilginç
fes etiketleri yapıştırılırdı. Fes kutularına veya iç kısmına yapıştırılan bu etiketler, dönemin grafik sanatının en zarif örneklerini yansıtır.
Üzerlerinde hilaller, yıldızlar, cami siluetleri, fes giymiş figürler veya Arap harfleriyle yazılmış markalar yer alır. Bu görseller, Avrupa’nın
“Doğu”ya duyduğu romantik ilgiyi ticari bir estetiğe dönüştürmüştür. Teknik açıdan da dikkat çekici olan bu etiketler, litografi tekniğiyle
basılmış; yaldızlı mürekkepler, kabartma yüzeyler ve yoğun renk katmanlarıyla zenginleştirilmiştir. Her biri, dönemin ticari rekabeti kadar
kültürel alışverişini de belgeleyen küçük sanat eserleridir. Bugün bir fes etiketi, yalnızca bir markayı değil; Batı’nın Doğu’ya bakışını, Osmanlı
modasının dönüşümünü ve o dönemin ticari zarafetini bir arada anlatan nadir bir hatıradır.